Dlaczego gleba to żywy organizm i jak wpływa na uprawy
Gleba często postrzegana jest jako martwy twór – zbiór kamieni, piasku, pyłu, kurzu. Jednak bogactwo życia i zachodzących w niej procesów sprawia, że należy ją traktować jako złożony i dynamiczny żywy organizm. Ta powierzchniowa warstwa litosfery ziemskiej powstała w wyniku oddziaływań elementów abiotycznych i biotycznych z wietrzejącej skały, przekształconej w specyficzny sposób przez organizmy żywe. Istnieje ścisły związek pomiędzy szatą roślinną i środowiskiem glebowym, w którym znaczącą rolę odgrywają wszystkie organizmy glebowe: bakterie, grzyby, pierwotniaki i organizmy mikro- i mezofauny.
Edafon – organizmy odpowiedzialne za aktywność biologiczną gleby
Za aktywność biologiczną gleby odpowiedzialne są zasiedlające ją organizmy, tworzące złożony zespół o bardzo dużej liczebności, zwany edafonem. Są to mikroorganizmy, grzyby, jednokomórkowce roślinne i zwierzęce, rośliny naczyniowe oraz bezkręgowce bytujące w przypowierzchniowej warstwie gleby. Dzięki różnorodnym właściwościom biochemicznym są one niezbędnym gwarantem ciągłości przemiany materii w przyrodzie oraz przemiany związków mineralnych ułatwiających roślinom dostęp do składników pokarmowych. Mikroorganizmy wydzielają także enzymy, hormony, witaminy, antybiotyki i inne substancje stwarzające odpowiednie warunki do wzrostu i rozwoju roślin.
Mikroorganizmy glebowe mają zdolność do formowania specyficznych układów symbiotycznych z roślinami, takich jak: ryzosfera, mykoryza, bakterioryza. Z wzajemnych oddziaływań tylko pomiędzy drobnoustrojami należy wymienić pasożytnictwo, drapieżnictwo, antagonizm czy komensalizm.
Mikroorganizmy wiążące azot w glebie – naturalne źródło nawożenia
Ze względu na sytuację geopolityczną na świecie, wpływającą na rynek nawozów azotowych, w rolnictwie można zauważyć wzrost zainteresowania grupą mikroorganizmów zdolnych do wiązania azotu atmosferycznego. Proces asymilacji N2 zachodzi w przyrodzie wyłącznie przy udziale bakterii. Pod względem ekologicznym wyróżnia się:
wolno żyjące asymilatory N2 występujące w glebie (np. Azotobacter),
bakterie wiążące azot w asocjacjach z korzeniami roślin (np. Azospirillum),
bakterie wiążące azot atmosferyczny w ścisłych układach symbiotycznych z roślinami (np. Rhizobium – rośliny motylkowe).
Na szczególną uwagę zasługują wolno żyjące asymilatory, a zwłaszcza bakterie z rodzaju Azotobacter, które są przedmiotem licznych badań nad nowymi gatunkami i szczepami o zdecydowanie większych ilościowo możliwościach wiązania azotu atmosferycznego. Potwierdzeniem tego jest preparat Rhizosum N plus, który w ostatnim czasie bardzo zyskał na popularności wśród rolników ze względu na skuteczność potwierdzoną wynikami badań (tabele 1. i 2.). Produkt ten bazuje na nowym szczepie wolno żyjących w glebie bakterii Azotobacter salinestris CECT 9690, który charakteryzuje się bardzo dużą żywotnością i szybkim namnażaniem.
Procesy azotowe w glebie – rola bakterii i grzybów
Oprócz wiązania azotu atmosferycznego mikroorganizmy odgrywają podstawową rolę w innych procesach związanych z obiegiem tego pierwiastka w glebie, takich jak:
amonifikacja (np.: Bacillus, Clostridium, Pseudomonas, Escherichia coli),
nitryfikacja (np.: Nitrosomonas, Nitrospira, Penicillium, Cephalosporium),
denitryfikacja (np.: Pseudomonas, Achromobacter, Bacillus),
rozkład próchnicy (np. Micrococcus i Polystictus).
Mikroorganizmy uwalniające fosfor w glebie
W ostatnim czasie widoczny jest duży wzrost zainteresowania grupą mikroorganizmów zdolnych do uruchamiania rezerwuaru fosforu glebowego, dosyć często trudno dostępnego dla roślin uprawnych.
Aby zwiększyć efektywność nawożenia fosforem, który wpływa na poprawę kondycji i zdrowotności upraw, warto zastosować preparat Delsol plus. To ulepszona, nowoczesna wersja sprawdzonego produktu Delsol, która skutecznie zwiększa dostępność fosforu w glebie. Rozwiązanie zawiera korzystne mikroorganizmy:
z domeny bakterii – Pseudomonas putida i Bacillus subtilis,
z królestwa grzybów – Trichoderma harzianum THM 308.
Bakterie Pseudomonas putida i Bacillus subtilis odpowiadają za biochemiczne uwalnianie fosforu, żelaza i cynku. Ponadto Bacillus subtilis, wchodzące w skład wielu biofungicydów, wykazują duży potencjał w zwalczaniu szarej pleśni, mączniaka prawdziwego, raka bakteryjnego, zarazy ogniowej, brunatnej zgnilizny, plamistości zgorzelowej, fuzariozy zgorzelowej, zgnilizny twardzikowej. Pseudomonas putida zaś charakteryzuje wysoka skuteczność zwalczania wielu patogenów roślin, takich jak mączniak prawdziwy i rzekomy, fuzariozy, zgnilizna twardzikowa, rizoktonioza czy problematyczny lęgniowiec Pythium aphanidermatum. Natomiast grzyb Trichoderma harzianum THM 308 ma zdolność uwalniania niedostępnych składników pokarmowych oraz intensywnej produkcji enzymów litycznych i wydzielania toksycznych związków chemicznych, antagonistycznych w stosunku do innych mikroorganizmów.
Delsol Plus – mikroorganizmy poprawiające żyzność i odporność gleby
Delsol plus:
wpływa bezpośrednio na żyzność środowiska glebowego, wspomagając prawidłowy rozkład resztek pożniwnych,
na przyspieszenie kiełkowania roślin,
rozbudowę systemu korzeniowego,
większą odporność upraw na długotrwałe warunki stresowe,
może być wsparciem w poprawie opłacalności każdej uprawy, jako rozwiązanie synchronizujące działanie dwóch traktowanych do tej pory jako oddzielne programów – nawożenia i ochrony roślin.
W uprawach warzyw produkt można stosować przed siewem lub sadzeniem, po siewach albo we wczesnych fazach rozwojowych roślin w dawce 1 kg/ha.
Jak mikroorganizmy tworzą próchnicę i poprawiają strukturę gleby
Materia organiczna w glebie to jej martwa organiczna część, składająca się z resztek roślinnych i zwierzęcych, humusu glebowego oraz organicznych produktów działalności życiowej organizmów glebowych. Powszechnie jest ona utożsamiana z próchnicą, stanowiącą 80–90% całej substancji organicznej gleby. Proces tworzenia się próchnicy w glebie nazywa się humifikacją. Głównym czynnikiem próchnicotwórczym jest aktywność drobnoustrojów zdolnych do rozkładu materii organicznej, przede wszystkim celulozy (Cellfalcicula, Cellulomonas i Cellvibrio) i ligniny (np.: Trametes versicolor, Phanerochaete chrysosporium, Phanerochaete chrysosporium).
Próchnica to najważniejszy koloid glebowy, wpływający na strukturę gleby, jej właściwości sorpcyjne i zasobność w składniki pokarmowe. Ogromną rolę we współtworzeniu gruzełkowatej struktury gleby odgrywają bakterie i grzyby poprzez wytwarzanie śluzów otoczkowych oraz sposób wzrostu. Substancje próchniczne cechuje duża pojemność wodna, decydująca o zdolności gleby do zatrzymywania wody. Związki próchnicy zawierają wiele grup funkcyjnych, które są zdolne do zatrzymywania kationów (m.in.: Ca2+, Mg2+, NH4+, K+), pełniąc funkcję ich magazynu. Próchnica chroni składniki pokarmowe przed wymywaniem i wykazuje silne właściwości buforujące, zmniejszając zmiany pH gleby.
W ostatnim czasie widoczny jest duży wzrost zainteresowania grupą mikroorganizmów zdolnych do uruchamiania rezerwuaru fosforu glebowego, dosyć często trudno dostępnego dla roślin uprawnych.
