Sezon 2025 okazał się jednym z trudniejszych lat w uprawie pomidorów gruntowych w Polsce. Warunki pogodowe, presja agrofagów i narastające koszty produkcji stworzyły kombinację, która nie sprzyjała stabilnej i wysokiej produkcji. Pomimo tego, że wielu producentów podjęło wysiłki, efekty były bardzo zróżnicowane w zależności od regionu, odmiany, jakości i zarządzania uprawami.
Początek sezonu – problemy z terminowym sadzeniem
Już na etapie sadzenia rozsady wystąpiły istotne utrudnienia. Zimny maj ograniczył możliwości terminowego wysadzania do gruntu i spowolnił przyjęcie rozsady, co znacznie opóźniło wejście pomidora w pełną wegetację. Część plantatorów musiała przesunąć sadzenie lub prowadzić przedłużoną aklimatyzację rozsady, co zwiększało koszty i ryzyko osłabienia roślin.
Niższe temperatury gleby spowalniały rozwój systemu korzeniowego i ograniczały pobieranie składników pokarmowych. Jak podaje literatura, optymalna temperatura gleby dla rozwoju korzeni to około 15-18°C. Poniżej 14°C rozrost systemu korzeniowego ulega zahamowaniu, co jednocześnie sprzyja rozwojowi patogenów korzeniowych.
Sezon pomidorowy 2025 – niedobór ciepła i słabszy rozwój roślin pomidora
Do prawidłowego wzrostu i wytworzenia biomasy pomidor wymaga określonej sumy temperatur efektywnych (sumy stopniodni, GDD) – czyli sumy temperatur powyżej progu rozwojowego. W publikacjach różnie to wygląda w zależności od odmiany i warunków lokalnych. W badaniach prowadzonych w warunkach Polski i krajów sąsiednich wskazuje się, że w okresie wegetacji pomidor potrzebuje 1200-1500°C dni (GDD) (licząc od momentu wysadzenia do zbioru) dla odmian gruntowych, by uzyskać optymalny rozwój i plonowanie.
W sezonie 2025 sumy temperatur efektywnych były niższe niż optymalne, co spowodowało ograniczony przyrost biomasy, słabsze formowanie się rzędów, szersze przerwy między rzędami, co z kolei utrudniło mechaniczne lub chemiczne zwalczanie chwastów.
Jak ograniczyć konkurencję z chwastami w uprawie pomidora?
Wiedząc, że rośliny nie dominowały szybko nad powierzchnią gleby, chwasty zwłaszcza komosa biała, zyskały przewagę konkurencyjną. Komosa biała jest wyjątkowo ekspansywna, trudno ją zwalczać w uprawach pomidora, szczególnie gdy międzyrzędzia nie są dobrze zrośnięte. W wielu przypadkach opóźniony i słabszy rozrost roślin utrudniały wykonywanie zabiegów powschodowych, co dodatkowo wpływało na konkurencję o wodę, światło i składniki pokarmowe.
Anomalie pogodowe i ich wpływ na uprawę pomidora w 2025 roku
Gradobicia i lokalne uszkodzenia
W Polsce pojawiały się gwałtowne zjawiska – grad (zwłaszcza w rejonie wschodniej Polski), który miejscami zdziesiątkował plantacje pomidorów. W wielu przypadkach konieczne było odbudowywanie łanów, co wiązało się z dodatkowymi nakładami pracy i kosztami. Część plantatorów sięgnęła po biostymulatory (m.in. Maral, StimEfekt), które w wielu przypadkach pomogły w regeneracji.
Opóźnione zawiązywanie i dojrzewanie owoców
W warunkach niskich temperatur i niedostatecznego światła proces zawiązywania owoców był opóźniony. W odpowiedzi wielu producentów stosowało preparaty zawierające etefon (który stymuluje dojrzewanie), lecz w wielu przypadkach dawki były zbyt wysokie i zastosowane zbyt wcześnie. Efektem było zahamowanie przyrostów owoców (np. owoce pozostawały w stadium zielonym) lub redukcja liczby owoców w gronie – paradoksalnie, zamiast poprawić plon, działania te często go obniżały.
Znaczenie chorób w uprawie pomidora w 2025 roku
Choroby bakteryjne – główne wyzwanie sezonu 2025
Chociaż sezon 2025 nie był skrajnie ciężki pod względem zarazy ziemniaka i alternariozy (nasilenie było porównywalne, a w niektórych lokalizacjach niższe niż w latach wcześniejszych), to jednak duży problem sprawiały choroby bakteryjne. Bakteriozy okazały się jednym z większych wyzwań, zwłaszcza że symptomy często pojawiały się później, gdy interwencja ochrony była już utrudniona. Jednak w wielu przypadkach infekcje były zauważalne już na wczesnych fazach rozwojowych, co wynikało z osłabienia roślin (np. stres termiczny, opóźnienie we wzroście), które sprzyjało patogenom. Tam, gdzie wprowadzono wysoką strategię prewencji, udało się ograniczyć szkody.
Skuteczność strategii ochrony
Jednym z pozytywnych elementów sezonu okazało się wdrożenie zalecanej przez nas strategii ochrony przed bakteriozami opartej na miedzi, srebrze i preparatach biostymulujących. W praktyce dobrze sprawdziły się produkty takie jak:
Regularne stosowanie tych preparatów w okresie wegetacji dało wymierne efekty: ograniczenie rozwoju objawów bakteryjnych i lepsze utrzymanie zdrowia całej plantacji. Oczywiście skuteczność była zróżnicowana zależnie od regiony i lokalnych warunków. W miejscach o intensywnej presji patogenów warunki pogodowe często sprzyjały infekcji i walka nie była łatwa, co pozwalało uzyskać wyniki co najmniej zadowalające. A tam, gdzie presja była nieco słabsza strategia odniosła bardzo dobre efekty.
Zbiór i efekty plonowania upraw pomidora
Jak przebiegała kampania pomidorowa w sezonie 2025
Ze względu na opóźniony start sezonu, kampania zbioru ruszyła z przesunięciem i trwała aż do końca października, w zależności od regionu Polski. W trakcie zbiorów pojawiały się lokalne przymrozki, które zniszczyły część plantacji, zwłaszcza tych, które nie zostały zebrane przed wystąpieniem niskich temperatur. Ulewne deszcze, problemy z wjazdem, a szczególnie wyjazdem z pól również nie ułatwiały procesu zbioru.
Wyniki plonowania pomidora w sezonie 2025 – bardzo szeroki rozstrzał
Plony były bardzo zmienne – od zaledwie 30 t/ha do nawet 100 t/ha w najlepszych lokalizacjach. Średnio dla plantacji, które utrzymały dobrą kondycję przez sezon, osiągnięcie ok. 50-60 t/ha było realne. Należy jednak podkreślić, że koszty produkcji (dodatkowe zabiegi regeneracyjne, biostymulatory, większe zużycie środków ochrony) znacząco podnosiły koszty jednostkowe.
Czy rok 2025 zadowolił producentów? Wiele zależało od regionu, odmiany, trafnych decyzji zarządczych. Tam, gdzie warunki sprzyjały, a odbiór kontraktowy udawało się realizować terminowo, wielu rolników zakończyło sezon „na zero” lub z lekkim zyskiem. W innych przypadkach – nawet przy dobrym plonie, koszty ograniczyły opłacalność i negatywnie wpłynęły na rentowność.
Wnioski i rekomendacje na sezon 2026
Na podstawie obserwacji z sezonu 2025 sformułowałam następujące wnioski i rekomendacje:
Sadź dopiero w nagrzaną glebę
Unikaj wczesnych nasadzeń przy chłodnej glebie – lepiej poczekać, aż temperatura gleby będzie stabilna. Zahartuj w tym czasie rozsadę i nie ponoś dodatkowych kosztów na regenerację roślin słabo rosnących w polu.
Wybierz dobre odmiany
W sytuacji tak zmiennych warunków pogodowych korzystne będą odmiany, które wykazują lepszą tolerancję na chłód w początkowym okresie wzrostu. Bez znaczenie nie jest także odporność fitosanitarna.
Strategia ochrony z wzmocnioną prewencją bakteryjną
Ze względu na rosnącą presję bakterioz, warto od początku stosować strategie zapobiegawcze (miedź, srebro, biostymulatory) i rotować mechanizmy działania, by ograniczyć odporności patogenów. To co zawsze powtarzam: lepiej zapobiegać niż leczyć, sprawdza się też w prowadzeniu plantacji pomidora. Pamiętaj, że nie tylko ochrona, ale prawidłowe nawożenie i przygotowanie stanowiska to już pół sukcesu w osiągnięciu dobrych i zdrowych plonów.
Ostrożne stosowanie preparatów etefonowych
Unikaj nadmiernych dawek i wczesnego stosowania – lepiej dawkować umiarkowanie i stosować dopiero po ocenie faktycznego opóźnienia dojrzewania, by uniknąć redukcji plonu. Stosowanie na „zielony owoc” to stanowczo za wcześnie!
Monitoring konieczny
Obserwuj, analizuj, przewiduj, wyciągaj wnioski! Jeżeli nie zwracasz uwagi na przebieg warunków pogodowych, nie ma Cię na plantacji, nie prowadzisz lustracji, odpuść uprawę pomidora gruntowego. Bądź świadomym gospodarzem, obserwuj i dostosuj zabiegi do warunków pogodowych, a zobaczysz, że takie podejście daje wymierne korzyści (nie tylko dla oka, ale przede wszystkim dla stanu Twojego konta).
