Po zbiorze rośliny uprawnej resztki pożniwne powinny zostać odpowiednio zagospodarowane, najlepiej przekształcone w wartościowy nawóz. Muszą zatem przejść szereg skomplikowanych przemian i procesów, w wyniku których uwalniane są do środowiska glebowego stosunkowo duże ilości składników odżywczych w formach łatwo przyswajalnych dla roślin, odżywiających je w początkowej fazie wzrostu. Po zbiorze zbóż w świeżej masie zawartość składników pokarmowych wynosi około 0,5-0,7% azotu, 0,2-0,3% fosforu, 1,5% potasu. W przypadku słomy zbóż ozimych w 1 tonie zostaje na 1 ha około 6 kg azotu, 2,4 kg fosforu, 12,4 kg potasu, 1,4 kg magnezu, 3,4 kg wapnia oraz mikroelementy.
Wydawałoby się, że im więcej resztek pożniwnych mamy do zagospodarowania na polu, tym lepiej. Niestety, przy niskiej aktywności biologicznej gleby, duża ilość biomasy pozostawianej przez roślinę uprawną, może stanowić problem w uprawie rośliny następczej. Zbyt duża ilość resztek pożniwnych może spowodować wykorzystanie dostępnych składników pokarmowych przez procesy ich rozkładu, ograniczając roślinom następczym ilościowo zasoby odżywcze gleby. Nierozłożona prawidłowo materia organiczna może także tworzyć dysfunkcjonalność gleby ograniczającą rozwój i wzrost upraw.
Resztki pożniwne a bilans węgla w glebie
Istotnego znaczenia nabierają resztki pożniwne w bilansie węgla na polu, w szczególności w gospodarstwach o wysokiej intensywności produkcji roślinnej. Problem narasta w systemach intensywnej uprawy roślinnej bez możliwości stosowania polonów czy międzyplonów, nawożenia organicznego. Jedynym, w takim przypadku „źródłem” węgla są resztki pożniwne, słoma. Charakteryzuje się ona szerokim stosunkiem C:N, który w zależności od gatunku zboża waha się w granicach od 60: 1 (jęczmień j.) do 100: 1 (pszenica), a w oborniku stosunek ten wynosi 25: 1, w próchnicy natomiast 10: 1. Wprowadzenie do gleby biomasy tak bogatej w węgiel powoduje, że drobnoustroje rozkładające słomę pobierają azot z zasobów glebowych, co może prowadzić do deficytu tego pierwiastka dla uprawianych roślin. Ze względu na stosunkowo niską zawartość azotu, należy słomę przyorywać razem z dodatkiem tego pierwiastka w postaci nawozów mineralnych, gnojówki czy gnojowicy.
Jak ukierunkować i przyśpieszyć prawidłowy rozkład resztek pożniwnych?
Przyspieszenie procesu rozkładu słomy można uzyskać poprzez optymalne wymieszanie jej z glebą, odpowiednie pH gleby oraz uzupełnienie składników pokarmowych, wśród których najistotniejszymi są wapń i azot.
Nieodpowiednie pH gleby jest jednym z głównych czynników ograniczających prawidłowy rozkład słomy. Racjonalne wapnowanie stabilizuje warunki środowiskowe promujące rozwój pożytecznych mikroorganizmów glebowych. Wapń wpływa też na tworzenie struktury gruzełkowatej gleby. W przypadku azotu, ważne jest dostarczenie tego pierwiastka w ilości od 6 na glebach cięższych do 15 kg na glebach lekkich w przeliczeniu na 1 t przyorywanej słomy, czyli ok. 30-50 kg/ha. Jest to pierwszy podstawowy krok na drodze do uzyskania węższego stosunku C:N, zbliżonego do próchnicy. Z drugiej strony, to właśnie azot podany w formie nawozu mineralnego będzie zapleczem pokarmowym dla mikroorganizmów glebowych.
PAMIĘTAJ!!
POMIJANIE APLIKACJI AZOTU NA RESZTKI POŻNIWNE TO NIE OSZCZĘDNOŚĆ – I TAK TRZEBA BĘDZIE UZUPEŁNIAĆ JEGO BRAKI W UPRAWIE NASTĘPCZEJ SPOWODOWANE PRZEZ ROZKŁAD SŁOMY
Bardzo pomocna w prawidłowym zagospodarowaniu słomy jest aplikacja preparatu Rhizosum N plus zapewniająca odpowiedną ilość azotu oraz dostarczenie kwasów humusowych, których bardzo duże ilości znajdują się w produkcie Rosahumus, ActiHumus Pro. Kwasy te, stanowią podstawowy element próchnicy glebowej i po aplikacji na resztki pożniwne ukierunkowują ich prawidłowy rozkład. Zastosowanie Rosahumus w dawce 3 kg/ha lub ActiHumus Pro w dawce 30-40L/ha, wpływa dodatnio na aktywność mikroorganizmów glebowych m. in. z rodzaju: Azotobacter, Nitrosomonas, Psudomonas i Bacillus, które bezpośrednio uczestniczą w przemianie materii organicznej do związków mineralnych.
Rosahumus i ActiHumus Pro dostarczają do środowiska glebowego kwasy fulwowe i huminowe, ukierunkowując procesy rozkładu słomy w stronę humifikacji, tworzenia próchnicy. Natomiast aplikacja Rhizosum N plus, wprowadza w środowisko glebowe bakterie Azotobacter, mające wyjątkową zdolność wiązania niedostępnego dla roślin azotu atmosferycznego N2 do amoniaku NH3, Rhizosum N plus zapewnia odpowiednią ilość azotu potrzebną do rozkładu resztek pożniwnych. Swoim działaniem wychodzi poza ramy procesów humifikacji, dostarczając także duże ilości azotu w początkowych fazach rozwoju rośliny następczej. Niewątpliwą zaletą stosowania tego rozwiązania jest prawidłowy rozkład resztek pożniwnych, a także redukcja ilości azotu standardowo stosowanego w tym celu. Wiązania azotu odbywa się za pomocą enzymu nitrogenazy, i dzięki temu procesowi poprawiona zostaje sprawność biologiczna gleby.
Najprostsze rozwiązania, z reguły są najlepsze.
Biorąc pod uwagę czynnik ekonomiczny, jak i aspekty ekologiczne i legislacyjne, najlepszymi rozwiązaniami, które zapewnią optymalne zagospodarowanie resztek pożniwnych to:
Rhizosum N plus w dawce 1 op./ha z dodatkiem Rosahumus w dawce 3 kg/ha
Rhizosum N plus w dawce 1 op./ha z dodatkiem ActiHumus Pro w dawce 30-40 L/ha
Rhizosum N plus w dawce 1 op./ha z dodatkiem Startus Active w dawce 3 L/ha
Przedstawione rozwiązania mają mocne uzasadnienie ekonomiczne. Zaleca się stosowanie nawożenia azotem w dawce 30-50 kg N/ha, którego koszt w przepadku nawożenia mineralnego (mocznik lub saletra) to około 200 zł/ha. W przypadku Rhizosum N plus koszt aplikacji to około 100 zł/ha, przy zachowaniu ekwiwalentu nawozowego 50kg/ha w okresie do siewu rośliny następczej. Daje to nam minimum 100 zł/ha oszczędności, bez wliczenia potencjalnego działania Rhizosum N plus do końca wegetacji jesiennej.
Rozwiązania te zapewniają prawidłowe ukierunkowanie rozkładu słomy, a także odpowiednią ilość azotu, wspomagającego te procesy oraz odżywiającego mikroorganizmy glebowe. Aplikacja Rhizosum N plus na resztki pożniwne wykazuje wysoką skuteczność nawet przy dużej ilości biomasy resztek pożniwnych, ze względu na bezpośredni kontakt z resztkami pożniwnymi, odpowiednią temperaturę do dynamicznego namnażania się bakterii, odpowiednie pH środowiska glebowego – w tym samym czasie wapnowanie. Zalecenia mają szeroki zakres czasowy zastosowania, od aplikacji na słomę, aż do siewu rośliny następczej, a nawet po jej wschodach, co zapewnia długi czas działania preparatu, co za tym idzie dużą ilość wyprodukowanego N pozytywnie wpływającą na odżywienie jesienne ozimin tym składnikiem. Pamiętać też należy, że maksimum efektywności rozwiązania uzyskują przy optymalnej ilości Ca w glebie o optymalnym pH.
Dzięki przedstawionym rozwiązaniom podnosimy efektywność humifikacji w okresie jesiennym i właściwej mineralizacji w okresie wegetacji roślin, a co za tym idzie żyzność gleby. Tak przygotowana gleba z prawidłowo zagospodarowaną materią organiczną, będzie najlepszym stanowiskiem dla kolejnych upraw.
