Biologia patogenu i momenty krytyczne infekcji
Kluczowe źródła infekcji
Botrytis cinerea zimuje na resztkach roślinnych oraz w glebie. Pierwotne infekcje bardzo często rozpoczynają się:
na zamierających częściach kwiatów (płatki),
na uszkodzonych tkankach,
w miejscach słabej przewiewności łanu.
Najważniejsze fazy zagrożenia
Z punktu widzenia ochrony plantacji, krytyczne są:
początek kwitnienia,
pełnia kwitnienia,
koniec kwitnienia / zawiązywanie owoców.
To właśnie w tych fazach należy skoncentrować strategię ochrony.
Fundament ochrony – działania zapobiegawcze (agrotechnika)
Elementy ograniczające presję choroby
Skuteczna ochrona nie zaczyna się od fungicydu, lecz od:
prawidłowej rozstawy roślin (przewiewność),
usuwania porażonych organów,
ograniczenia nadmiernego nawożenia azotem,
ściółkowania (oddzielenie owoców od gleby),
nawadniania kroplowego zamiast deszczowania.
Mikroklimat plantacji
Każda sytuacja, która wydłuża okres zwilżenia liści i kwiatów, zwiększa ryzyko infekcji:
zagęszczony łan,
brak przewiewu w tunelach,
podlewanie w godzinach wieczornych.
Strategia chemiczna – rotacja substancji aktywnych
Skuteczna ochrona opiera się na rotacji fungicydów o różnych mechanizmach działania (FRAC). Brak rotacji prowadzi do szybkiego narastania odporności patogenu.
Sketch 62,5 WG – sprawdzona kombinacja dwóch substancji, silne zabezpieczenie kwiatów i zawiązków
Sketch 62,5 WG zawiera cyprodynil (375 g/kg) oraz fludioksonil (250 g/kg) – substancje czynne o odmiennym mechanizmie działania, które zapewniają skuteczną ochronę przed szarą pleśnią (Botrytis cinerea) oraz innymi chorobami grzybowymi.
Rola w strategii:
stosowanie od początku do końca kwitnienia (BBCH 61–67),
kluczowy element ochrony w najbardziej wrażliwej fazie,
ważny komponent rotacji (różne mechanizmy działania).
Najważniejsze cechy:
działanie wgłębne (cyprodynil) i kontaktowe (fludioksonil),
skuteczność zapobiegawcza i interwencyjna,
ogranicza infekcje kwiatów i młodych zawiązków.
Zastosowanie praktyczne:
zabezpieczenie plantacji w pełni kwitnienia,
stosowanie przy pierwszych objawach lub zapobiegawczo,
budowanie fundamentu ochrony przed infekcjami wtórnymi.
Samar – stabilne zabezpieczenie plantacji w warunkach zmiennej presji chorób
Samar to fungicyd zawierający boskalid (267 g/kg) oraz piraklostrobinę (67 g/kg), które działają uzupełniająco, zapewniając szerokie i stabilne działanie przeciwko patogenom, w tym szarej pleśni (Botrytis cinerea).
Rola w strategii:
stosowanie w okresie kwitnienia i intensywnego wzrostu,
skuteczny przy zmiennej presji choroby,
element rotacji dzięki dwóm mechanizmom działania (SDHI + strobiluryna).
Najważniejsze cechy:
działanie zapobiegawcze i interwencyjne,
ogranicza kiełkowanie zarodników i rozwój grzybni,
przemieszcza się w roślinie (działanie translaminarne i systemiczne),
ogranicza rozprzestrzenianie się infekcji w roślinie.
Zastosowanie praktyczne:
zabezpieczenie kwiatów i młodych zawiązków,
włączenie do programu w okresie wysokiej presji choroby,
wsparcie jakości plonu i jego trwałości.
Libreto – ochrona owoców w okresie zbiorów
Libreto to fungicyd kontaktowy zawierający fenheksamid (500 g/l), który hamuje syntezę steroli w komórkach grzyba, skutecznie ograniczając rozwój Botrytis cinerea.
Rola w strategii:
stosowanie od fazy pąków kwiatowych aż do zbiorów (BBCH 55–89),
szczególnie ważny w końcowej fazie sezonu i w trakcie zbiorów,
idealny przy wysokiej presji choroby.
Najważniejsze cechy:
bardzo krótka karencja – 1 dzień,
działanie zapobiegawcze,
brak oporności krzyżowej – dobry element rotacji.
Zastosowanie praktyczne:
zabiegi przed i między zbiorami,
zabezpieczenie jakości owoców w najbardziej krytycznym okresie.
Kapłan 80 WG – fundament ochrony kontaktowej w programie przeciwko szarej pleśni
Kapłan 80 WG zawiera kaptan (800 g/kg) – substancję o działaniu kontaktowym, która tworzy na powierzchni roślin warstwę ochronną, blokując kiełkowanie zarodników Botrytis cinerea.
Rola w strategii:
stosowanie zapobiegawcze przed wystąpieniem infekcji,
budowanie podstawy ochrony w programie fungicydowym,
ważny element rotacji (działanie wielomiejscowe).
Najważniejsze cechy:
działanie kontaktowe – brak ryzyka powstawania odporności,
skuteczna ochrona kwiatów i owoców przed infekcją,
dobra odporność na zmywanie,
krótka karencja (ok. 3 dni w uprawach jagodowych).
Zastosowanie praktyczne:
zabiegi przed okresem wysokiej presji choroby,
uzupełnienie ochrony fungicydami układowymi,
zabezpieczenie plantacji w warunkach umiarkowanego zagrożenia.
Pyrus 400 SC – pewne rozwiązanie na początek infekcji
Pyrus 400 SC zawiera pirymetanil (400 g/l) – substancję z grupy anilinopirymidyn, działającą kontaktowo i translaminarnie, skutecznie ograniczając rozwój szarej pleśni (Botrytis cinerea).
Rola w strategii:
stosowanie od początku kwitnienia do początku dojrzewania owoców (BBCH 60–81),
szczególnie ważny na starcie ochrony,
dobry element rotacji fungicydów.
Najważniejsze cechy:
działanie zapobiegawcze i interwencyjne,
wysoka skuteczność w niższych temperaturach,
dobre zabezpieczenie kwiatów i młodych zawiązków,
działanie wgłębne (translaminarne).
Zastosowanie praktyczne:
pierwszy lub jeden z pierwszych zabiegów w programie,
ograniczenie infekcji pierwotnych,
stabilizacja ochrony w zmiennych warunkach pogodowych.
Prolectus 50 WG – mocne wsparcie ochrony w okresie kwitnienia i przed zbiorem
Prolectus 50 WG zawiera fenpyrazaminę (500 g/kg) i działa wgłębnie oraz powierzchniowo, dzięki czemu skutecznie ogranicza rozwój szarej pleśni (Botrytis cinerea) w uprawie truskawki.
Rola w strategii:
stosowanie od początku kwitnienia do fazy wybarwiania owoców i głównego zbioru,
cenny element programu przy wysokiej presji choroby,
dobre rozwiązanie także w zabiegach wykonywanych blisko zbioru.
Najważniejsze cechy:
działanie zapobiegawcze i interwencyjne,
silne działanie translaminarne,
wysoka odporność na zmywanie,
bardzo krótka karencja – 1 dzień.
Zastosowanie praktyczne:
ochrona kwiatów, zawiązków i dojrzewających owoców,
zabezpieczenie plantacji w okresach częstych opadów i wysokiej wilgotności,
wsparcie jakości owoców także w obrocie i krótkim przechowywaniu.
Pantoea Care – biologiczne wsparcie ochrony i ograniczenie presji patogenu
Pantoea Care to nawozowy produkt mikrobiologiczny zawierający bakterie Pantoea agglomerans T16/8 i Pantoea allii T14/15, które zasiedlają powierzchnię roślin, tworząc naturalną barierę ograniczającą rozwój patogenów, w tym Botrytis cinerea.
Rola w strategii:
stosowanie od fazy pąków kwiatowych do końca zbiorów,
uzupełnienie ochrony chemicznej,
element integrowanej i ekologicznej produkcji.
Najważniejsze cechy:
brak karencji i prewencji,
brak ryzyka powstawania odporności,
wielokierunkowe działanie: konkurencja, antybioza, biostymulacja,
poprawa zdrowotności i trwałości pozbiorczej owoców.
Zastosowanie praktyczne:
zabiegi między fungicydami chemicznymi,
ograniczenie presji choroby w całym sezonie,
szczególnie przy produkcji na rynki wymagające niskich pozostałości.
Czego unikać – najczęstsze błędy plantatorów
Błędy technologiczne
brak rotacji substancji aktywnych,
zbyt późne rozpoczęcie ochrony,
pomijanie fazy początku kwitnienia.
Błędy agrotechniczne:
nadmierne zagęszczenie roślin,
przenawożenie azotem,
brak usuwania porażonych części roślin.
Błędy aplikacyjne:
zbyt mała ilość cieczy roboczej,
niedokładne pokrycie kwiatów,
zabiegi wykonywane przy wysokiej wilgotności (rosy, mgły).
Strategia ochrony integrowanej – klucz do skuteczności
Najlepsze efekty uzyskuje się poprzez połączenie:
agrotechniki,
chemicznej ochrony rotacyjnej,
biologicznego wsparcia (Pantoea Care).
To podejście pozwala:
ograniczyć presję patogenu,
wydłużyć skuteczność fungicydów,
poprawić jakość handlową owoców.
Podsumowanie:
Szara pleśń nie jest chorobą, którą można skutecznie kontrolować jednym zabiegiem. Wymaga:
precyzyjnego wejścia w ochronę już od początku kwitnienia,
rotacji substancji czynnych,
wsparcia biologicznego,
oraz właściwego prowadzenia plantacji.
Najlepsze rezultaty osiągają producenci, którzy traktują ochronę jako system, a nie pojedynczy zabieg.
FAQ – najczęstsze pytania producentów
Kiedy wykonać pierwszy zabieg przeciwko szarej pleśni?
Na początku kwitnienia – to kluczowy moment ograniczający infekcje pierwotne.
Czy można ograniczyć liczbę zabiegów?
Tak, przy niskiej presji i dobrej agrotechnice, ale w sezonach wilgotnych ochrona musi być intensywna.
Co jest najczęstszą przyczyną porażenia owoców?
Infekcje w fazie kwitnienia, które ujawniają się dopiero w czasie dojrzewania.
Dlaczego rotacja fungicydów jest tak ważna?
Botrytis cinerea szybko uodparnia się na substancje czynne – brak rotacji obniża skuteczność ochrony.
Czy preparaty biologiczne są wystarczające?
Nie jako jedyne rozwiązanie – najlepiej sprawdzają się jako uzupełnienie ochrony chemicznej.
