SADOWNICTWO

OCHRONA OWOCÓW

22.03.2008

Nekrotyczna plamistość liści u odmiany Golden Delicious

P. Baranski

Agrosimex
W sezonie 2007 w wielu sadach na liściach odmiany ‘Golden Delicious’ i jej sportów pojawiły się wyblakłe plamy, które po kilku dniach stały się brązowobrunatne. Pierwsze objawy był widoczne już w czerwcu, lecz największe ich nasilenie wystąpiło pod koniec lipca i na początku sierpnia. Wtedy z wielu drzew gwałtownie zaczęły opadać liście. Symptomy te zidentyfikowano jako nekrotyczną plamistość liści. Prawdopodobnie ma ona podłoże fizjologiczne i występuje tylko u tej odmiany.

Występowanie nekrotycznej plamistości liści

W sezonie 2007 przebieg warunków atmosferycznych był nietypowy. Najpierw nieoczekiwane i dotkliwe wiosenne przymrozki, później bardzo zróżnicowana pogoda. W połowie lipca stacje meteorologiczne odnotowały wysoką temperaturę (27°C), po kilku dniach obniżyła się ona jednak gwałtownie do 13°C i spadło 24 mm deszczu. Na liściach odmiany ‘Golden Delicious’ pojawiły się wyblakłe plamy, które po kilku dniach stały się brązowobrunatne. Następnie w ciągu 2–3 dni liście zaczęły gwałtownie opadać z drzew. W niektórych sadach opadło 50–70% liści. Nagłe opadanie liści z jednorocznych przyrostów z normalnie wyglądających drzew zaskoczyło niejednego sadownika. Po „wypracowaniu” wysokiej jakości, wyrośniętych owoców — wygrywając z parchem jabłoni i z wieloma pokoleniami szkodników — drzewa straciły większość dobrze wyrośniętych liści i to prawie jednej nocy.
Agrosimex
Jednym z objawów nekrotycznej plamistości liści jest przedwczesne opadanie liści.

Reakcja roślin na stres

Rośliny reagują bowiem na stres zwiększeniem produkcji etylenu lub kwasu abscysynowego, albo obu tych związków. Wzrost jednego z nich w roślinach prowadzi często do starzenia się organów, m.in. liści. Stres temperaturowy w roślinie powoduje wzrost etylenu, natomiast stres wodny — wzrost zawartości kwasu abscysynowego. Starzenie się roślin ograniczają hormony, takie jak auksyny czy cytokininy. Obniżenie zawartości auksyn jest częściową przyczyną opadania liści, kwiatów i owoców jesienią. Wskutek zmniejszającego się dopływu auksyn z blaszki liściowej do ogonka powstaje u jego podstawy strefa luźno ułożonych komórek parenchymatycznych, zwana warstwą odcinającą. Ich cienkie ściany komórkowe ulegają w końcu rozdzieleniu, a osłabiony w ten sposób ogonek liściowy odłamuje się u nasady i liść opada. Proces ten może być także stymulowany przez kwas abscysynowy. Cytokininy zaś pobudzają podziały komórkowe i przeciwdziałają starzeniu się organów roślin.

Przyczyny nekrotycznej plamistości liści

Za granicą chorobę tę zidentyfikowano jako nekrotyczną plamistość liści. Prawdopodobnie ma ona podłoże fizjologiczne i występuje tylko u odmiany ‘Golden Delicious’ i jej sportów. Na znekrotyzowanych liściach odmiany nie stwierdzono bowiem oznak występowania patogenów — grzybów, bakterii i wirusów. Na innych odmianach, takich jak ‘Gloster’ czy ‘Gala’ plamistość liści mogą powodować natomiast grzyby z rodzaju Sphaeropsis, Alternaria. Czynniki wpływające na występowanie nekrotycznej plamistości Występowanie nekrotycznej plamistości liści zależy od temperatury powietrza, natężenia światła i wilgotności gleby. Ponadto może też być związane z niewłaściwym stosunkiem K:Mg w glebie, nadmiarem potasu. Przyczyny mogą być też bardziej ogólne, np. niekorzystne warunki glebowe, a także zaburzenia w gospodarce wodnej drzew.

Objawy nekrotycznej plamistości liści

Początkowo nekrotyczna plamistość liści objawia się wyblakłymi, zielonymi plamami na liściach, które przekształcają się następnie w nekrotyczne plamy o nieregularnych kształtach. Tkanka w miejscu plam obumiera na dorosłych liściach, osiągając wielkości od 0,5 cm2 do 2 cm2. Zwykle obrzeża nekroz są ograniczone przez nerwy liści. Na liściu może pojawić się od jednej do kilku plam.
Agrosimex
Nekrozy na liściach to objawy nekrotycznej plamistości liści Termin występowania Objawy choroby zaczynają się pojawiać w czerwcu, lecz ich największe nasilenie przypada na koniec lipca i początek sierpnia. Nowe plamy mogą powstawać na blaszkach liściowych aż do połowy września. Charakterystyczną cechą nekrotycznej plamistości liści jest występowanie plam na najstarszych liściach, położonych u nasady tegorocznych pędów. Następnie choroba przenosi się na wyżej położone liście. Najmłodsze liście (szczytowe) z reguły pozostają wolne od choroby.

Opadanie liści jabłoni

Silnie porażone liście opadają już w sierpniu. Przedwczesna defoliacja prowadzi zaś do zwiększonej podatności na uszkodzenia mrozowe drzew zimą oraz niekorzystnie wpływa na wykształcanie się pąków kwiatowych, a w konsekwencji na słabsze plonowanie drzew w następnym roku.

Zwalczanie nekrotycznej plamistości liści

W sezonie 2007, odwiedzając gospodarstwa sadownicze, zauważyłem różne nasilenie tej choroby na odmianie ‘Golden Delicious’ i jej sportach. W sadach, w których stosowano tradycyjną ochronę przeciwko chorobom — bez nawożenia dolistnego i środków zawierających mankozeb — defoliacja wynosiła nawet 60%. Jednoroczne pędy zostały ogołocone z liści. Po wykorzystaniu nowej techniki w diagnozowaniu stanu odżywienia — fluorymetrii stwierdzono, że poziom odżywienia drzew w magnez i mangan był niski. Zawartość magnezu wynosiła 68% optymalnego odżywienia drzew tym pierwiastkiem, natomiast zawartości manganu — 72%. W sadach, w których stosowano ochronę opartą na środkach zawierających mankozeb (Dithane M-45 80 WP, Dithane NeoTec 75 WG, Indofil 80 WP, Pennfluid 420 SC, Sancozeb 80 WP, i dodatkowo 4-krotnie nawożono drzewa dolistnie siarczanem magnezu, w dawce 15–20 kg/ha w mieszaninie z nawozem zawierającym mikroelementy, co 7–10 dni pojawiały się tylko niewielkie ilości plam, a żółknących i opadających liści nie było. Wnioski Wynika z tego, że opryskując drzewa fungicydami, które zawierają mankozeb i nawozami dolistnymi zawierającymi magnez z dodatkiem nawozów z mikroelemetami, można znacznie podnieść skuteczność walki z nekrotyczną plamistością liści jabłoni u odmiany ‘Golden Delicious’. Ważny jest też przebieg warunków atmosferycznych zimą — zima 2006/2007 sprzyjała utracie magnezu, szczególnie na glebach lekkich, ponieważ gleba nie była zamarznięta i występowały opady deszczu. Należy również wiedzieć, że odmiana ‘Golden Delicious’ ma wyższe zapotrzebowanie na magnez w porównaniu do innych odmian jabłoni. Roczna dawka magnezu dla tej odmiany powinna wynosić 50–60 MgO/ha. Nawozy zawierające magnez na glebach lekkich należy stosować wiosną, a dokarmianie dolistne magnezem — raz przed kwitnieniem i trzy razy po opadnięciu płatków kwiatowych co 10–14 dni. Autor: Marcin Piesiewicz, Agrosimex

Polecane artykuły:

linkedin Placeholder facebook Placeholder twitter Placeholder