SADOWNICTWO

NAWOŻENIE OWOCÓW

13.04.2022

Nawożenie i biostymulacja malin letnich i jesiennych

P. Rekas

Decyzję o nawożeniu malin przed założeniem plantacji opiera się na wynikach analizy gleby. Natomiast w trakcie uprawy podejmuje się ją na podstawie zarówno badania gleby, jak i zawartości składników pokarmowych w liściach oraz oceny wyglądu roślin. Co jest jeszcze istotne w tym procesie? dr Paweł Krawiec/Horti Team, Lublin
Agrosimex
Maliny odmiany Polana w programie posypowo-fertygacyjnym Gleba jest jednym z istotnych czynników decydujących o powodzeniu uprawy malin. W przypadku tych roślin poleca się gleby brunatne i płowe, wykształcone z glin lekkich lub utworów pyłowych. Dobre są również gleby bielicowe, powstałe z piasków gliniastych zalegających na glinie lekkiej i średniej lub utworach pyłowych, oraz lekkie i średnie czarne ziemie lub lekkie mady. Maliny mają dobrze rozbudowany system korzeniowy, którego główna masa zalega w warstwie 0–20 cm, dlatego wymagają gleb wilgotnych, żyznych. O żyzności gleby decyduje zawartość próchnicy. W glebach żyznych przekraczana o 5% (czarnoziemy). Niestety, w Polsce ponad 60% gleb zawiera mniej niż 2% próchnicy. Próchnica składa się z substancji nieswoistych (np. białka czy ligniny) oraz swoistych (kwasy humusowe). Wśród kwasów humusowych rozróżnia się kwasy fulwowe, huminowe i huminy. Kwasy humusowe wpływają na parametry fizykochemiczne gleb i podłoży. Dzięki poprawie właściwości sorpcyjnych umożliwiają roślinom efektywniejsze wykorzystanie składników pokarmowych z nawozów. Biorą również udział w procesach unieruchamiania metali ciężkich. Dzięki korzystnemu oddziaływaniu na rozwój systemu korzeniowego roślin stymulują ich wzrost i plonowanie. W celu zwiększenia efektywności żywienia producenci owoców mogą sięgnąć po biostymulatory. Wymienione cechy kwasów humusowych pozwalają umieścić zawierające je produkty w kategorii biostymulatorów. Jednym z produktów umożliwiających dostarczanie kwasów humusowych jest Rosahumus. Na wykresie przedstawiono wpływ stosowania tego nawozu w różnych terminach na plonowanie malin w kolejnym roku.
Agrosimex
Wykres 1. Wpływ zastosowania nawozu Rosahumus na plonowanie maliny odmiany Polana, Karczmiska, województwo lubelskie, 2011 rok Wspomniane już żywienie jest kolejnym istotnym czynnikiem decydującym o wzroście i owocowaniu malin. Nadmiar lub niedobór składników pokarmowych powoduje zachwianie równowagi w metabolizmie rośliny, prowadząc do słabszego plonowania i wydawania owoców gorszej jakości.
Agrosimex
Wykres 2. Wpływ różnych typów programów nawożenia na plonowanie maliny odmiany Polana, Karczmiska, województwo lubelskie, 2020 rok

Nawożenie malin przed założeniem plantacji

Standardowo w sadownictwie do oznaczania P i K w glebie stosuje się metodę Egnera-Riehma, w przypadku Mg – metodę Schachtschabela, a odczyn gleby oznacza się w 0,1-molowym KCl. Dodatkowo warto posłużyć się metodą uniwersalną, która umożliwia wyodrębnienie ze wspólnego wyciągu zawartości składników te występujące głównie w roztworze glebowym. Jej wyniki nie zależą od głębokości poziomu genetycznego, odczynu i zawartości części spławianych. Są więc łatwiejsze do interpretacji. Stwierdzenie w badanej metodą Egnera-Riehma niskiej lub średniej zawartości fosforu decyduje o zastosowaniu przed założeniem plantacji dawek od 50 do 150 kg P2O5/ha. Sugeruje się również nawożenie fosforem w dawce 50–100 kg P2O5/ha przy zawartości w dolnym zakresie zasobności wysokiej tego składnika ze względu na możliwość jego uwsteczniania, zwłaszcza na glebach kwaśnych. Pomocna w takim przypadku będzie dodatkowa analiza metodą uniwersalną. Przy niskim lub średnim poziomie potasu dawki wyniosą od 60 do 180 kg K2O/ha, w zależności od zawartości części spławianych. Nawożenie K przy jego wysokim poziomie w glebie będzie konieczne na glebach ciężkich (>35% części spławianych), w których jony K+ mogą być silnie sorbowane. Wówczas dawka wyniesie 20–40 kg K2O/ha. Do nawożenia potasem poleca się nawozy siarczanowe. Przy niskiej zawartości Mg stosuje się nawozy potasowo-magnezowe. Jeśli pH gleby jest na poziomie <5,5, to należy ją zwapnować. Dawki CaO wynoszą od 1 do 6 t/ha. Wapnowanie na owocującej plantacji wykonuje się co 3–4 lata, w dawkach 700–1500 kg CaO/ha, w zależności od pH i składu granulometrycznego gleby. Jednak lepszym rozwiązaniem jest coroczne wapnowanie w dawkach 200–300 kg CaO/ha. Takie nawożenie równoważy ilość wapnia wypłukiwaną z pola w ciągu roku.

Nawożenie malin w czasie prowadzenia plantacji

Uważa się, że malina nie jest gatunkiem o dużych wymaganiach pokarmowych. W największym stopniu reaguje na nawożenie azotem i potasem, ma małe potrzeby w stosunku do zawartości fosforu.

Azot

Całkowity azot wykorzystany przez rośliny odmian malin letnich (bez korzeni) waha się od 69 do 122 kg/ha. Gospodarka azotem w malinach tej grupy odmian zależy od terminu cięcia pędów. Wczesny (w połowie sierpnia) powoduje, że wraz z pędami są usuwane mniej więcej 24 kg N//ha. Opóźnienie cięcia do września powoduje zmniejszenie strat azotu do 13 kg/ha dzięki przesunięciu składnika z pędów dwuletnich do jednorocznych. W ten sposób powstaje rezerwa azotu do wykorzystania wiosną kolejnego sezonu. Istotny jest termin wnoszenia N do uprawy. Standardowo w pierwszym roku po założeniu plantacji wysiewa się 5–7 g N/m2 (wyższe dawki na glebach o niskiej zwartości próchnicy) wzdłuż rzędów roślin na powierzchnię pasów o szerokości 1 m. \ Dawkę można podzielić na 3 części: pierwsza, gdy przyrosty mają 10 cm wysokości, druga i trzecia po 3 i 6 tygodniach. W drugim roku taką samą dawkę dzieli się na dwie części i stosuje na pasy o szerokości 1,5 m. Pierwsza dawka, gdy przyrosty osiągną mniej więcej 10 cm, druga 4 tygodnie później. Od trzeciego roku nawożenie azotowe stosuje się na całą powierzchnię w dawce 50–70 kg N/ha, dzielonej na dwie części, w tych samych terminach co w drugim roku. Dla odmian powtarzających owocowanie poleca się podobny schemat nawożenia, z dawką azotu wyższą o 40–50% (70–105 kg N/ha).

Fosfor

Agrosimex
Niedobory fosforu widoczne na liściach maliny Zapotrzebowanie malin na fosfor jest relatywnie niewielkie (6,5–8,0 kg/ha), ale w przypadku jego braku dochodzi do spadku plonu. Postępujący deficyt powoduje, że liście są mniejsze, kruche, zwinięte, mają coraz ciemniejszy zielony kolor, który następnie zmienia się w bordowofioletowe przebarwienia (takie objawy można zaobserwować na polu podczas chłodnej i wilgotnej wiosny). Niestety, zaopatrzenie roślin w fosfor podczas prowadzenia plantacji jest trudne, ponieważ pierwiastek ten w niewielkim stopniu przemieszcza się w głąb gleby. Zwykle tempo transportu fosforu jest mniejsze, niż jest to konieczne do zaspokojenia wymagań rośliny. Stąd tak ważne jest równomierne rozmieszczenie tego pierwiastka w warstwie ornej przed założeniem plantacji. Ponadto na glebach kwaśnych (o pH niższym niż 5,5) fosfor przechodzi w formy niedostępne dla roślin, co uniemożliwia wykorzystanie jego zapasów. Jeżeli zachodzi potrzeba nawożenia fosforem, to jego dawki nie przekraczają 40–70 kg P2O5/ha.

Potas

Agrosimex
Objawy niedoborów potasu na liściach maliny Kolejnym składnikiem, po nawożeniu którym można się spodziewać reakcji maliny jest potas. Z 1 ha plantacji malin odmian letnich wynosi się z plonem oraz z materią organiczną od 47,5 do 52 kg K. Największe zapotrzebowanie na ten składnik przypada na okres zawiązywania owoców i ich intensywnego wzrostu. Później potas jest składnikiem towarzyszącym i współodpowiedzialnym za hamowanie wzrostu pędów i stopniowe wchodzenie roślin w stan spoczynku. Jeśli pole było właściwie przygotowane, to po posadzeniu, przy średniej klasie zasobności gleby, stosuje się dawki od 50 do 80 kg K2O/ha, a przy niskiej – od 80 do 120 kg K2O/ha.

Magnez

Agrosimex
Liście maliny z objawami niedoborów magnezu Z 1 ha plantacji malin letnich wynosi się z plonem i materią organiczną od 7 do 8 kg Magnezu. Natomiast z plantacji malin owocujących na pędach jednorocznych 15–24 kg Mg/ha – z powodu dużej masy ilościowej młodych i owocujących pędów. Nawożenie magnezem powinno również obejmować roczne wymywanie tego składnika poza system korzeniowy. I wówczas może wahać się w przedziale 12–80 kg MgO/ha/rok. Oceniając zasobność gleby w magnez, należy wziąć pod uwagę jego stosunek ilościowy do potasu, który nie powinien przekraczać 3,5.     Programy nawożenia maliny odmiany Polana wykorzystujące różnego rodzaju nawozy, Karczmiska, województwo lubelskie, 2020 rok

Agrosimex
Agrosimex
Agrosimex
Agrosimex
Agrosimex

Doświadczenia z różnymi programami nawożenia malin

W 2020 roku na towarowej plantacji maliny odmiany Polana w województwie lubelskim przeprowadzono doświadczenie z różnymi programami nawożenia. Analiza gleby przed rozpoczęciem doświadczenia wskazywała wysokie zawartości K i Mg. Do zbudowania programów wykorzystano nawozy płynne – CaTs Tiosiarczan wapnia, RSM (32% N), ASX Polifosforan amonu (NP 11-37), KTS Tiosiarczan potasu – nawozy posypowe z gamy Rosafert oraz nawozy do fertygacji z gamy Ultrasol. Zrealizowane programy nawożenia zamieszczono w tabeli.
Agrosimex
Agrosimex
Agrosimex
Agrosimex
Agrosimex
Na wysokość plonów oraz długość zbiorów w 2020 roku decydujący wpływ miały warunki atmosferyczne. Podczas bezśnieżnej zimy oraz po rozpoczęciu wegetacji w marcu doszło do uszkodzeń mrozowych systemu korzeniowego i wyrastających odrostów korzeniowych. Plony były niższe niż zazwyczaj. Stwierdzono, że na wielkość plonu pozytywny wpływ ma zastosowanie dodatkowo w programach posypowym i płynnym fertygacji nawozami Ultrasol. Istotne jest to, że wzrost plonu w trzech programach – posypowo-fertygacyjnym, płynnym i płynno-fertygacyjnym – uzyskano stosując mniejsze dawki azotu, fosforu i potasu w porównaniu do programu posypowego.  
linkedin Placeholder facebook Placeholder twitter Placeholder