Szara pleśń, stanowi wyzwanie w produkcji wielu gatunków roślin uprawnych powodując istotne obniżenie wartości handlowej i przyczynia się do zmniejszenia dochodowości upraw. Choroba ta jest wywoływana przez grzyb Botrytis cinerea, i w naszych warunkach klimatycznych stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla upraw warzyw. Patogen ten cechuje się szerokim zakresem żywicieli – infekuje ponad 200 gatunków roślin, w tym pomidory, ogórki, sałatę, paprykę, marchew i cebulę. W zależności od warunków atmosferycznych (szczególnie w warunkach wysokiej wilgotności – powyżej 90%, temperaturach w zakresie 15–25°C i ograniczonej cyrkulacji powietrza) oraz prowadzonej strategii ochrony presja tej choroby może powodować straty w plonach dochodzące nawet do 50%. W dobie ograniczeń stosowania chemicznych środków ochrony roślin i wzrostu znaczenia produkcji zrównoważonej obejmującej strategię ochrony która łączy rozwiązania konwencjonalne i biologiczne coraz większego znaczenia nabierają zabiegi z wykorzystaniem nawozowych produktów mikrobiologicznych takich jak m.in. Pantoea Care które stanowią istotne wsparcie w ochronie szczególnie w okresie bezpośrednio przed jak i w tracie zbiorów ze względu na brak okresu karencji.
Patogen rozprzestrzenia się po przez zarodniki konidialne, za pośrednictwem wiatru, wody i po przez kontakt mechaniczny.
Objawy chorobowe szarej pleśni
Patogen rozprzestrzenia się po przez zarodniki konidialne, za pośrednictwem wiatru, wody i po przez kontakt mechaniczny. Grzyb wytwarza toksyny i enzymy rozkładające ściany komórkowe, co prowadzi do szybkiego zamierania tkanek. Objawy szarej pleśni to wodniste, brunatniejące plamy, które szybko pokrywają się szarym, pylącym nalotem – strukturą konidialną grzyba. Objawy porażenia mogą występować zarówno w polu, jak i podczas przechowywania, znacznie skracając trwałość po zbiorczą plonów.
Strategia ochrony przed szarą pleśnią – połączenie metod chemicznych i biologicznych
Nowoczesna konwencjonalna ochrona gatunków warzywniczych przed szarą pleśnią powinna łączyć rozwiązania chemiczne i biologiczne. Na początku uprawy, ochronę warto prowadzić z wykorzystaniem konwencjonalnych fungicydów zawierających substancje czynne takie jak: cyprodynil, fludioksonil (Sketch 62,5 WP), boskalid, piraklostrobina (Samar), fenheksamid (Teldor 500 SC). Niestety, intensywne stosowanie preparatów o tym samym mechanizmie działania prowadzi do szybkiego rozwoju odporności patogena. Europejskie przepisy (m.in. Rozporządzenie 1107/2009) ograniczają liczbę dostępnych substancji czynnych, co zmusza producentów do poszukiwania alternatyw o wysokim profilu bezpieczeństwa – bez okresu karencji i prewencji oraz przekraczania najwyższych dopuszczalnych norm pozostałości. Sprawdzonym i skutecznym wsparciem w okresie przed zbiorczym jest więc produkt Pantoea Care który posiada zezwolenie IUNG-PIB w Puławach do stosowania w rolnictwie ekologicznym pod numerem NE/883/2025 ale również bardzo dobrze wpisuje się w program ochrony konwencjonalnej.
Biologiczne wsparcie ochrony z wykorzystaniem Pantoea Care
Pantoea Care to preparat mikrobiologiczny zawierający szczepy bakterii Pantoea agglomerans oraz Pantoea allii -wykazujące silne właściwości antagonistyczne wobec grzybów patogennych, w tym B. cinerea. Mechanizmy działania Pantoea Care obejmują:
Antagonizm bezpośredni – produkcja metabolitów o działaniu grzybobójczym (np. fenazyn i sideroforów), które ograniczają kiełkowanie zarodników i rozwój strzępek grzyba.
Konkurencja o przestrzeń i składniki pokarmowe – kolonizacja powierzchni liści i ran tkankowych, co uniemożliwia zasiedlenie przez patogen.
Indukcja odporności systemicznej (ISR) – stymulacja naturalnych mechanizmów obronnych rośliny poprzez aktywację szlaku kwasu salicylowego i jasmonowego.
Nawozowy produkt mikrobiologiczny Pantoea Care jest bezpieczny dla ludzi, zwierząt i środowiska, może być stosowany w integrowanych systemach ochrony oraz łącznie z niektórymi fungicydami o działaniu kontaktowym. Nie należy stosować Pantoea Care łącznie z preparatami na bazie miedzi i srebra oraz z nawozami chlorkowymi.
Zastosowanie we wsparciu ochrony upraw
W doświadczeniach prowadzonych na pomidorach i sałacie, produkt Pantoea Care aplikowany dolistnie co 7 dni wykazał istotną redukcję porażenia przez B. cinerea – nawet do 60% w porównaniu z kontrolą niechronioną. Ponadto przeprowadzone doświadczenia wykazały że bakterie z rodzaju Pantoea wykazują taką samą lub nawet wyższą skuteczność w ograniczaniu chorób niż referencyjny preparat zawierający bakterie Bacillus subtilis. Pantoea Care najlepiej sprawdza się w aplikacjach zapobiegawczych, w warunkach umiarkowanego zagrożenia chorobowego. Kluczowe jest pokrycie powierzchni roślin w pełni – zwłaszcza w miejscach narażonych na mikrourazy (np. przy obrywaniu liści).
Zalecane dawkowanie zależy od uprawy i warunków środowiskowych, jednak optymalną dawką produktu Pantoea Care jest 0,5 kg/ha oraz 500–1000 l wody na ha.
Szara pleśń pozostaje jednym z kluczowych wyzwań w ochronie warzyw, zwłaszcza w zintensyfikowanej produkcji szklarniowej i tunelowej. Biologiczne preparaty, takie jak Pantoea Care, oferują nowoczesne i skuteczne rozwiązanie, wpisujące się w strategię integrowanej ochrony roślin i produkcji zrównoważonej. Ich stosowanie nie tylko ogranicza ryzyko rozwoju odporności patogenów, ale również wpływa korzystnie na zdrowotność roślin i jakość plonów.
