Biologiczna ochrona roślin to metoda zwalczania organizmów szkodliwych przy użyciu organizmów żywych lub substancji pochodzenia naturalnego, minimalizująca wpływ chemii rolnej na ekosystem.
Nadmierne i nie zawsze uzasadnione lub niewłaściwe stosowanie pestycydów ma liczne konsekwencje, takie jak ograniczanie różnorodności biologicznej środowiska, zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt, a także pojawianie się patogenów odpornych na substancje czynne. Natomiast biologiczna ochrona roślin polega na stosowaniu preparatów wykorzystujących pożyteczne czynniki biologiczne, takie jak:
grzyby i bakterie szkodliwe dla organizmów chorobotwórczych,
mikroorganizmy antagonistyczne w stosunku do patogenów roślin,
wyciągi roślinne.
Bakterie i grzyby antagonistyczne jako narzędzie biologicznej ochrony roślin
W biologicznej ochronie roślin warzywnych przed chorobami zastosowanie mają szczepy różnych bakterii i grzybów antagonistycznych wobec patogenów:
bakterie: Bacillus amyloliquefaciens (dawniej subtilis), Pantoea agglomerans i Pantoea allii,
grzyby: Aureobasidium pullulans, Saccharomyces cerevisiae, Clonostachys rosea (dawniej Gliocladium catenulatum), Coniothyrium minitans, Pythium oligandrum, Trichoderma (głównie T. asperellum, T. gamsi, T. harzianum).
Optymalne warunki stosowania biopreparatów
Trzeba pamiętać, że każdy czynnik biologiczny ma określone przez producenta warunki dla jego optymalnego działania. Zbyt niskie lub zbyt wysokie temperatury, w tym ich znaczne wahania dobowe, silne promieniowanie słoneczne, niedostateczne uwilgotnienie lub nadmiar opadów są najczęstszymi czynnikami wpływającymi na spadek skuteczności rozwiązań biologicznych. Ponadto wszystkie tego rodzaju produkty należy stosować profilaktycznie, czyli zanim pojawią się objawy chorobowe. Przed aplikacją wszystkich środków ochrony roślin, zarówno biologicznych, jak i chemicznych, należy zapoznać się z ich etykietą.
Skuteczne rozwiązania biologiczne w uprawie kapusty głowiastej
Zwalczanie zgorzeli siewek i zgnilizny twardzikowej
Zgorzel siewek: Do ograniczania choroby - którą mogą powodować grzyby z rodzaju Fusarium spp. i organizmy grzybopodobne z rodzaju Pythium spp. - w czasie produkcji rozsady dopuszczone są produkty bazujące na grzybie Trichoderma asperellum szczep T34. Biofungicydy takie jak Biocontrol T34 można stosować od 1 do 2 razy przed siewem, poprzez wymieszanie z podłożem, opryskiwanie powierzchni gleby lub nawadnianie. Rozsadę przed zgorzelą siewek można chronić także przy użyciu produktów zawierających grzyb Trichoderma harzianum Rifai szczep T-22.
Zgnilizna twardzikowa: W celu jej ograniczania zaleca się na 10-30 dni przed sadzeniem roślin jednokrotne doglebowe zastosowanie preparatu zawierającego grzyb Coniothyrium minitans. Natomiast w okresie wegetacji kapusty można włączyć produkty bazujące na Bacillus amyloliquefaciens FZB24.
Ochrona przed czernią krzyżowych i mączniakiem
Czerń krzyżowych: Do ochrony biologicznej kapusty przed tą chorobą również polecane są preparaty zawierające bakterie Bacillus amyloliquefaciens FZB24, a także Bacillus subtilis QST713. Ponadto badania prowadzone w Instytucie Ogrodnictwa-PIB w Skierniewicach wykazały, że czerń krzyżowych ogranicza mikrobiologiczny produkt nawozowy Pantoea Care, którego skład stanowią bakterie Pantoea agglomerans T16/8 i Pantoea allii T14/15.
Mączniak prawdziwy kapustowatych: To choroba, w przypadku której zaleca się użycie środków zawierających przywołane już bakterie Bacillus amyloliquefaciens MBI600 i FZB24 oraz Bacillus subtilis QST713.
Biologiczne metody na szarą pleśń i bielika krzyżowych
Szarą pleśń (Botrytis cinerea): W okresie wegetacji kapusty szarą pleśń ograniczają środki zawierające Pythium oligandrum, Bacillus subtilis QST713 i Bacillus amyloliquefaciens FZB24.
Natomiast do ochrony biologicznej i przed mączniakiem prawdziwym, i przed szarą pleśnią zarejestrowane są też produkty bazujące na laminarynie, która stymuluje naturalne mechanizmy odporności roślin na patogeny.
Bielik krzyżowych: To choroba, której sprawcą jest organizm grzybopodobny Albugo candida. W okresie wegetacji kapusty białej głowiastej do ochrony przed nią można włączyć środki bazujące na olejku pomarańczowym.
FAQ - Najczęściej zadawane pytania o ochronę biologiczną kapusty
1. Czym jest biologiczna ochrona roślin?
Jest to wykorzystanie naturalnych mechanizmów (np. bakterii, grzybów antagonistycznych i wyciągów roślinnych) do zwalczania patogenów, co stanowi alternatywę dla chemicznych pestycydów.
2. Kiedy najlepiej stosować środki biologiczne?
Kluczowe jest stosowanie profilaktyczne, czyli aplikacja preparatu przed wystąpieniem pierwszych objawów choroby na roślinach.
3. Jakie bakterie są wykorzystywane w ochronie kapusty?
Najczęściej stosuje się szczepy Bacillus amyloliquefaciens oraz Bacillus subtilis, a także bakterie z rodzaju Pantoea.
4. Co wpływa na skuteczność biopreparatów?
Skuteczność zależy od warunków atmosferycznych: temperatury (brak ekstremów), wilgotności oraz intensywności promieniowania słonecznego.
5. Jak zwalczyć zgorzel siewek metodą biologiczną?
Zaleca się stosowanie produktów opartych na grzybach z rodzaju Trichoderma, np. T. asperellum lub T. harzianum, poprzez doglebową aplikację w czasie produkcji rozsady.
6. Czy środki biologiczne są obowiązkowe?
Stosowanie zasad integrowanej ochrony roślin, której elementem jest metoda biologiczna, jest prawnym obowiązkiem profesjonalnych użytkowników w UE.
