Rzepak jest opłacalną i rozwojową uprawą w warunkach Polski, jednak wysokie plony osiąga na stanowiskach lepszych, kompleksu żytniego b. dobrego oraz pszennego b. dobrego i dobrego. Bardzo ważnym czynnikiem warunkującym wysokie zbiory jest pH stanowiska. Wysiew na stanowiskach o odczynie poniżej 5,8 powoduje zły rozwój początkowy roślin oraz, w późniejszych fazach rozwojowych, gorsze przyswajanie składników wnoszonych poprzez nawożenie. Jeśli zachodzi konieczność wapnowania to najlepiej wykonać je pod przedplon. Nieuregulowane pH gleby wpływa również na niedobór magnezu w roślinach. Zaleca się więc wapnowanie przy użyciu nawozów wapniowo – magnezowych.

Ważnym czynnikiem jest umiejscowienie rzepaku w płodozmianie. Najwyższe plony uzyskuje rzepak siany po strączkowych, mieszankach zbożowo – strączkowych, jak również wczesnych ziemniakach. Pomimo to w Polsce większość plantacji lokalizuje się po wcześnie schodzących z pola zbożach. Ze względu na fakt, że rzepak jest żywicielem pośrednim mątwika burakowego zaleca się możliwie jak najrzadszą uprawę w płodozmianie z burakami cukrowymi. Nie wskazana jest uprawa rzepaku po sobie i siew materiałem zebranym z własnej plantacji ze względu na mozliwośc utraty cech jakościowych nasion wynikających z łatwości przepylenia z innymi uprawami i chwastami krzyżowymi.

Stanowisko pod rzepak należy przygotować bardzo starannie wykonując zestaw uprawek pożniwnych i przedsiewnych. Po zbożach należy jak najszybciej zniszczyć ściernisko (podorywka, talerzowanie). Orka siewna powinna być wykonana na głębokość 20-22 cm wystarczająco wcześnie, aby gleba „osiadła” i wrócił naturalny podsiąk. W przypadku orki późniejszej należy zastosować wał kruszący i ugniatający. Uprawę przedsiewną wykonuje się najczęściej przy użyciu agregatu uprawowego.

Siew:

Rzepak sieje się na głebokość 1,5-2 cm w dobrze uprawioną glebę. Norma wysiewu wynosi ok. 3,5 kg/ha co przy kwalifikowanym materiale siewnym i dobrych wschodach zapewnia obsadę na poziomie 70-80 roślin/m2 Rzepak ozimy jest rośliną wymagającą wczesnego i terminowego siewu. W rejonie pólnocno – wschodnim rzepak sieje się najwcześniej (około 15 sierpnia), w Polsce centralnej – około 20 sierpnia, natomiast w Polsce zachodniej – 25 sierpnia. Przy zachowaniu tych terminów rzepak wchodzi w okres zimowy z rozetą 6-8 wykształconych liści, i grubą szyjką korzeniową, co korzystnie wpływa na jego zimowanie. Opóźnienie o 7 dni może spowodować spadek plonu o 8 % a o 14 dni nawet do 15 %.

Nawożenie:

Na podstawie badań zasobności gleby przy planowanych plonach można wyliczyć dawki nawożenia mineralnego.Należy przy tym uwzględnić, że na 1 tonę plonu nasion ( ze słomą ) rzepak pobiera 55 kg N, 28 kg P2O5, 45 kg K2O, 6 kg Mg oraz 14-20 kg S. W związku z tym przy średniej zasobności gleby w składniki pokarmowe i plonie nasion szacowanym na 3,5 t/ha zaleca się stosować około 60-70 kg P2O5 i 150–160 kg K2O. Jesienią, na stanowiskach będących dobrymi przedplonami ilość azotu jest z reguły wystarczająca. Na innych stanowiskach należy zastosować ok. 20-30 kg N. Zbyt duże jesienne nawożenie azotem spowodowałoby problemy z zimowaniem roślin, jak również stratę azotu na skutek wypłukania. Z mikroelementów największe znaczenie w okresie jesiennym ma bor. Jego niedobór w tym czesie wpływa na słabszy rozwój systemu korzeniowego i przekłada się na obniżenie plonu. Cennym źródłem boru mogą być niektóre nawozy doglebowe – np. Granoligo lub dolistne – np. Rosabor . Oprócz tego rzepak wymaga ciągłej dostepności siarki i magnez. Pierwiastki te zawieraję między innymi nawozy: Granoligo, Qualipro czy siarczan magnezu

Wiosną rzepak wymaga obfitego nawożenia azotem. W momencie ruszenia wegetacji należy zastosować ok. 100 kg N/ha. w formie saletry amonowej. Druga, podobna dawka N/ha np. w postaci mocznika powinna być zastosowana po 2-3 tyg. W momencie kwitnienia ważne jest zaopatrzenie rzepaku w bor i siarkę, piewiastków, które wpływają wzrost i rozwój organów generatywnych, zapylenie oraz rowój łuszczyn i nasion.

Ochrona roślin

Ochronę rzepaku najlepiej przeprowadzić przed lub bezpośrednio po siewie. W chwili obecnej mamy szeroki wybór preparatów do jesiennego zwalczania chwastów dwuliściennych np. Triflurotox 480 EC, Trifsan 480 EC, Kalif 480 EC, Command 480 EC, Nimbus 283 SE, Colzor Trio 405 EC, Metazanex 500 SC, Butisan Star 416 SC, Devrinol Top 375 CS. W okresie wiosennym stosujemy: Galera 334 SL, Cliophar 300 SL, Lontrel 300 SL. Na chwasty jednoliścienne i samosiewy zbóz można zastosować preparaty: Leopard 05 EC, Targa Super 05 EC, Pantera 040 EC, Fusilade Forte 150 EC, Agil 100 EC, Perenal 104 EC itd.

Najgrożniejszymi szkodnikami rzepaku ozimego są jesienią: pchełki, gnatarz rzepakowiec oraz tantniś krzyżowiaczek i czasami rolnice natomiast wiosną – chowacz brukwiaczek, słodyszek rzepakowy, chowacz czterozębny a także coraz częściej pryszczarek kapustnik. Do ich zwalczania można użyć jednego z wynienionych preparatów: Cyperkill Super 25 EC, Mavrik 240 EW, Decis 2,5 EC, Fastac 100 EC, Karate Zeon 050 CS, Mospilan 20 SP, Nurelle D 550 EC itd.

Spośród chorób grzybowych największy wpływ na końcowy plon mogą mieć: zgorzel siewek ( zwlcza się przez zaprawianie materiału siewnego ), sucha zgnilizna kapustnych, czerń krzyżowych, zgnilizna twardzikowa, cylindrosporioza oraz szara pleśn. Pierwszy zabieg ochronny, szczególnie w przypadku przedłużającej się jesieni, należy wykonać jednym z preparatów: Caramba 60 SL, Orius 250 EW, Horizon 250 EW. Mają one dodatkową zaletę – działają jak regulatory wzrostu, nie pozwalając roślinom rzepaku na nadmierny wzrost. W fazie od początku kwitnienia do opadania pierwszych płatków kwiatowych można stosować np.:Alert 375 Sc, Amistar 250 SC, Caramba 60 SL, Mirage 450 EC, Orius 250 EW, Sumi Top, Horizon 250 EW itp..

Bardzo ważnym czynnikiem, mającym istotny wpływ na wielkość plonu jest odpowiedni dobór odmiany. Corocznie powiększa się liczba odmian tych zarejestrowanych i przebadanych w Polsce, jak również nowości wchodzących z listy Unii Europejskiej. Wybierając odmianę należy kierować się nie tylko kryteriami potencjału plonowania, ale brać pod uwagę również wskaźnik mrozoodporności ( w rejonach narażonych na srogie zimy) W przypadku uprawy wielkoobszarowej nie należy obsiewać całości areału jedną odmianą ze względu na brak możliwości zbioru w jednym terminie, czego następstwem może być osypanie się plonu. Należy więc wysiać kilka odmian o różnym czasie dojrzewania łanu.

Sklejacze do rzepaku

Rzepak zbieramy jednofazowo, kombajnem. Aby ograniczyć możliwość wysypania się nasion z łuszczyn można zastosować, odpowiednio wcześniej przed zbiorem, preparaty „sklejające” (sklejacze) – Nu-film 96 EC, Polyfix, Elastiq.

Opracował Jacek Sawicki